عبد الحي حبيبى
497
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
كه اين مسكوكات مسى از ان كانيشكا باشد . « 1 » با فتوح لشكر اسلامى ، طبعا مسكوكات دولت عربى نيز در تمام ممالك مفتوحه و از ان جمله در افغانستان رواج يافت ، چنان كه مسكوكات اكثر خلفاى اموى و عباسى در مخروبههاى قديم شهرهاى اين سرزمين از زير تودهاى خاك بدست مىآيد ، و نمونهاى آن در موزيمهاى كابل و پشاور و غيره ديده مىشود . دربارهء آغاز نشر سكه در عصر اسلامى اقوال مختلفى موجود است ، و از ان جمله مقريزى گويد : در عصر حضرت عمر فاروق ، اولين بار مسكوكاتى به تقليد صورت و شكل و وزن دراهم كسروى ( ساسانى ) نشر كردند ، و بر ان لا إله الا اللّه وحده و محمد رسول اللّه نوشتند . وزن اين دراهم هرده درهم شش مثقال نقره بود ، و حضرت عثمان بر ان اللّه اكبر را هم نوشت . در عصر امير معاويه ، برادرش زياد بن ابو سفيان ، در بصره و كوفه دراهمى را رواج داد ، كه هر ده درهم آن هفت مثقال بود ، و سكهييكه در دمشق از طرف امير معاويه ضرب گرديده ، شكل انسانى را داشت كه در گردن وى شمشير حمايل بود ، و در عصر اموى مصعب بن زبير در عراق بر اساس دراهم اموى سكه زد ، و عبد الملك اموى بوسيلهء حكمران خود در عراق حجاج بن يوسف ، دراهم مصورى را به وزن هر درهم شش دانگ ( دوانيق ) رواج داد ، و بر ان قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ نوشت . « 2 » در اويل اسلام گاهى دينارهاى رومى را تقليد كردهاند ، مثلا خالد بن وليد در طبريه در سال 15 ه 636 م دينارى را با شكل چليپا و تاج و چوگان رواج داد ، كه بر ان بحروف يونانى اسم خالد را نوشته بود ، و يك طرفش تصوير وى با لباس تازيان موجود است ، و همچنين دينارى عينا به شكل دينارهاى پارس موجود است ، كه بر يك طرف آن آتشكده و فرشتگان و بر روى ديگرش شكل شاهى با تاج هلالدار ( غالبا يكى از شاهان متأخر ساسانى ) نقش شده ، و تنها نام معاويه را بر ان افزودهاند .
--> ( 1 ) - سى - يو - كى كتاب اول 117 ( 2 ) - تهذيب و تمدن اسلامى اردو 2 / 121 ببعد بحوالت نقود الاسلاميه مقريزى نسخهء خطى مكتبه الظاهر دمشق .